Ή επανάσταση ηττήθηκε. ΖΗΤΩ Ή ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
" Ένας εμφύλιος πόλεμος δεν είναι πόλεμος, αλλά αρρώστια" Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ.Απίστευτη ντροπή για τους Έλληνες, που τολμήσανε να σκοτώνονται μεταξύ τους. Μάθημα για όλους και για όλες τις γενιές. Πολλά τα λεφτά από το εμπόριο όπλων, οι ζωές δεν έχουν αξία για τα τέρατα που γεννιούνται σ αυτόν τον πλανήτη.
Ο Ελλας πολεμουσε τους Γερμανους κ τους συνεργατες τους ταγματασφαλίτες έτσι κ ο Δ.Σ. πολεμούσε τους Αγγλοαμερικανούς κ τους συνεργάτες τους ταγματασφαλίτες μετονομασμένους σε Χίτες. Ξέρανε πολύ καλά γιατί πολεμούσαν,για την ελευθερία της πατρίδας από τον ξένο ζυγό. Δεν υπάρχει χειρότερο από το να σκοτώνει αδελφός τον αδελφό.
Ο Ελληνισμός δεν χρειάζεται ούτε φασισμό / ναζισμό / δικτατορία, κομμουνισμό.
Ο φασισμός / ναζισμός στην Ελλάδα ηττήθηκε με Κομμουνιστές στην πρώτη γραμμή - οργανωτές της αντίστασης και τη συμμετοχή του απλού λαού!
Αν οι κομμουνιστές θελαν μεταπολεμικά την εξουσία την έπαιρναν, είχαν τα όπλα και έλεγχαν όλη την ελληνική επικράτεια. Αντίθετα θέλαν να πάμε σε εκλογές και ήλπιζαν σε δημοκρατική νίκη (τεράστια γκάφα και πούλημα της ηγεσίας).
Παρουσίαση του βιβλίου του Σάκη Μουμτζή. Ακούγοντας τις εισηγήσεις και στη συνέχεια τις ερωτήσεις / τοποθετήσεις σκεφτόμουν ότι θα είχε ενδιαφέρον μια συστηματική προσέγγιση του τυχαίου στην εξέλιξη του Εμφυλίου 1943-49. Πχ τι θα γινόταν αν δεν ήταν ο ανόητος που μπλοκάρισε την τελευταία στιγμή την προσπάθεια του ΕΑΜ να πάρει μέρος στις εκλογές του 1946, αλλά κάποιος άλλος που θα το διευκόλυνε. Τι θα γινόταν αν ο Κανελλόπουλος έφτανε στην Πελοπόννησο τρεις βδομάδες νωρίτερα, μέσα στον κολασμένο Σεπτέμβρη του ’44. Αν ο Πορφυρογένης δεν κάρφωνε (ανεξήγητα) τη πρόθεση του ΚΚΕ να σχηματίσει «Προσωρινή Κυβέρνηση» και αν ήταν κάποιος άλλος στη θέση του Ναπολέοντα Ζέρβα, που με το πογκρόμ συλλήψεων που εξαπέλυσε ευθύς αμέσως έγινε ο καλύτερος στρατολόγος του Ζαχαριάδη. Τι θα γινόταν (άραγε) αν η περίφημη εξωτερική βοήθεια στον ΔΣΕ ήταν αντίστοιχη με εκείνη προς την άλλη πλευρά, περιλάμβανε δηλαδή τανξ και αεροπορία και εκατοντάδες «συμβούλους». Σε συνδυασμό με το τι θα γινόταν αν ο ΔΣΕ (δηλ. το ΚΚΕ) έκανε μαζική υποχρεωτική στρατολόγηση στα 1947, όπως είχε προτείνει ο Γιαννούλης.
Ομιλητές που αμερόληπτα και δίκαια περιέγραφαν το μηχανισμό και τον τρόπο σκέψης με τα οποία η ηγεσία του ΚΚΕ πήρε τη μια (εκ του αποτελέσματος) καταστροφική απόφαση μετά την άλλη. Η σιωπή για τις «αμαρτίες» της άλλης πλευράς. Πχ, η ύπαρξη τόσων χιλιάδων ενθουσιωδών και μαχητικών νεολαίων (πολιτοφυλάκων, ελασιτών και μελών της ΟΠΛΑ) στα Δεκεμβριανά της Αθήνας του ’44 είναι απολύτως ανεξήγητη αν δεν λάβουμε υπόψη την ταξική φύση των διεργασιών μέσα στην Κατοχή και τις αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτή την εξέλιξη. Με άλλα λόγια, η μελέτη δεν πρέπει να σταματά στο ΚΚΕ, αλλά να ολοκληρώνεται με την ανάλυση και της άλλης πλευράς: τι έκανε και τι δεν έκανε. Γιατί αποκεί ξεκίνησαν τα πάντα (όλα).
Το βιβλίο (υπάρχει και ο πρώτος τόμος, για το 1943-46) – άλλωστε η καλύβα έχει φιλοξενήσει αρκετά κείμενα του Σάκη Μουμτζή στην ενότητα «Εμφύλιος». Επιφυλάσσομαι για ξεχωριστές αναρτήσεις σε θέματα που απαιτούν περαιτέρω συζήτηση, καιρού επιτρέποντος.
Πρόκειται για μια εκτενέστατη βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου των Καλύβα – Μαρατζίδη «Εμφύλια Πάθη». Ο συγγραφέας (Παύλος Παπαδόπουλος) επιχειρεί αν ερμηνεύσει τη σύγχρονη ελληνική Ιστορία, ως τις μέρες μας, με βάση τις (κατ’ αυτόν) παραναγνώσεις του Εμφυλίου 1943-49. Η ιδεολογική φόρτιση αδικεί σε πολλά σημεία το εγχείρημά του – αλλά αυτό είναι θέμα για συζήτηση. Σε κάθε περίπτωση μια ξεχωριστή αναφορά σ’ αυτό το «εφ’ όλης της ύλης» κείμενο δεν θα μπορούσε να λείπει από την ενότητα «Εμφύλιος» της καλύβας. Για το ίδιο το βιβλίο θα επανέλθω όταν ολοκληρώσω την ανάγνωση, υποθέτω σύντομα.
Του Σάκη Μουμτζή
Στις 30 Οκτωβρίου 1944, όλη η πόλη της Θεσσαλονίκης βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχο του Ε.Λ.Α.Σ. Την 1η Σεπτεμβρίου 1944, οι εκπρόσωποι της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας ( ΟΜΜ) του Ε.Λ.Α.Σ.είχαν συνάψει συμφωνία με τη στρατιωτική διοίκηση των γερμανών, στο Λειβάδι Χαλκιδικής,για την ασφαλή αποχώρηση τους και την παράδοση της πόλης στον εφεδρικό Ε.Λ.Α.Σ. Οι γερμανοί την εγκατέλειπαν και ο λαός πανηγύριζε και γλεντούσε την ελευθερία του. Μαζί με τους γερμανούς έφυγαν και αρκετοί έλληνες συνεργάτες τους, φοβούμενοι τα αντίποινα. Από τις 28/10/ τμήματα της Χ και ΧΙ Μεραρχίας του Ε.Λ.Α.Σ.άρχισαν να εισέρχονται στην πόλη της Θεσσαλονίκης, ενώ την προηγουμένη ο Μ.Βαφειάδης εγκατέστησε στην Ανω Πόλη τη διοίκηση της ΟΜΜ. Ο εφεδρικός Ε.Λ.Α.Σ περίπου 1000 άτομα κατόρθωσε και κράτησε ανέπαφες όλες τις κοινωφελείς εγκαταστάσεις, εκτός από το λιμάνι στο οποίο προξένησαν οι γερμανοί σημαντικές ζημίες. Την 1η Νοεμβρίου οι δυνάμεις του Ε.Λ.Α.Σ παρήλασαν στην πόλη επιβεβαιώνοντας έτσι την κυριαρχία τους σε φίλους κι εχθρούς.1 Ας σημειωθεί πως η είσοδος του Ε.Λ.Α.Σ στη Θεσσαλονίκη έγινε κατά παράβαση της Συμφωνίας της Καζέρτας ( 26/9/1944), που υπογράφηκε μεταξύ του Ε.Δ.Ε.Σ., του Ε.Λ.Α.Σ, της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και των βρετανών. Η Συμφωνία έθετε τις αντάρτικες δυνάμεις υπό τη διοίκηση του στρατηγού Σκόμπι και συγχρόνως τις απαγόρευε να εισέλθουν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.Το Γενικό Στρατηγείο του Ε.Λ.Α.Σ., πειθαρχώντας στην Συμφωνία, έδωσε εντολή στις ΟΜΜ να μη διαβούν τον Αξιό ποταμό.2 Ομως το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ, που ήταν το ανώτατο καθοδηγητικό όργανο του κόμματος στη Μακεδονία,υπό την πίεση του γραμματέα της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ, Βασβανά,αποφάσισε την είσοδο των δυνάμεων του Ε.Λ.Α.Σ. στην πόλη.Γιαυτή την απόφαση τα δύο αυτά κομματικά όργανα δέχτηκαν την κριτική του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ.
Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται σε αυτά που προηγήθηκαν της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και προκαθόρισαν και αυτά που έγιναν.Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Άλλο ένα καλογραμμένο, δοξαστικό άρθρο. Διαβάστε το και μετά δείτε κάποιες δικές μου επισημάνσεις, στα σχόλια.
Κάρολος Μπρούσαλης
Το ΚΚΕ χρειαζόταν έναν ήρωα. Το μετεμφυλιακό κράτος μερικούς προδότες. Οι Αμερικανοί, όπως πάντα, κάποιες μάγισσες για την αντικομουνιστική πυρά. Ο Νίκος Μπελογιάννης, ο Δημήτρης Μπάτσης, ο Ηλίας Αργυριάδης και ο Νίκος Καλούμενος συγκέντρωναν στα πρόσωπά τους τούς πόθους και των τριών πλευρών. Έπεσαν νεκροί από τις σφαίρες του αποσπάσματος στις 30 Μαρτίου του 1952.
Κομμουνιστής από νεαρή ηλικία (γεννήθηκε το 1915), ο Νίκος Μπελογιάννης βρισκόταν στις φυλακές Ακροναυπλίας, όταν η Ιταλία του Μουσολίνι επιτέθηκε στην Ελλάδα. Ζήτησε να πολεμήσει στην πρώτη γραμμή, αυτός και άλλοι 600 σύντροφοί του, φυλακισμένοι, αλλά η κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά δεν το επέτρεψε. Μπόρεσε να δραπετεύσει (1943) και να ενταχθεί στον ΕΛΑΣ, στενός συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη στην Πελοπόννησο (1944). Πολιτικός επίτροπος του Δημοκρατικού Στρατού στον εμφύλιο, έφυγε στο ανατολικό μπλοκ μετά την ήττα των κομμουνιστών (1949). Γύρισε κρυφά στα μέσα του 1950 με σκοπό να εργαστεί για την ανασυγκρότηση του παράνομου ΚΚΕ. Τον συνέλαβαν τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Ο Νικολάι Γιεζόφ ήταν ο δεύτερος στη σειρά της τριάδας των μεγαμηχανών του θανάτου, στην υπηρεσία του Στάλιν: Μετά τον Γιάκοντα (τον οποίο εξολόθρευσε ο Γιεζόφ- 1938) και πριν τον Μπέρια (ο οποίος τον εξόντωσε – 1940). Ο Μπέρια επιβίωσε του Στάλιν, αλλά λίγο αργότερα είχε κι αυτός την τύχη των προκατόχων του, καθώς ηττήθηκε στο παιγνίδι της διαδοχής από τον Χουρτσόφ (1953). [1].
Ο Γιεζόφ δίπλα στον Στάλιν τον καιρό που μεσουρανούσε (πάνω) και πουθενά λίγο αργότερα.
Γιατί όμως ο Θεόδωρος Ζέγκος, ένα μεσαίο στέλεχος του ΚΚΕ κατά τη διάρκεια της Κατοχής παραλληλίζεται (τηρουμένων των αναλογών, φυσικά) με τον Νικολάι Γιεζόφ; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Του Σάκη Μουμτζή
Ο Γεώργιος Τσολάκογλου ( 1886-1948), δεν ήταν άκαπνος στρατιωτικός. Απεναντίας, πήρε μέρος στους βαλκανικούς πολέμους, στις μάχες του Α΄Π Π στο μέτωπο του Στρυμόνα, στην εκστρατεία στην Ουκρανία ( 1919- 1920) και στην Μ.Α σία.
Η επίθεση των ιταλών τον βρήκε αντιστράτηγο-σωματάρχη του Γ΄ΣΣ ( Δ. Μακεδονία). Η δράση του στον ελληνοιταλικό πόλεμο είναι γνωστή και ο πατριωτισμός του αλλά και οι ικανότητες του ποτέ δεν αμφισβητήθηκαν. Τα προβλήματα για τον Τσολάκογλου- και όχι μόνον- αρχίζουν μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Ι. Μεταξά στις 29 Ιανουαρίου 1941. Ο Μεταξάς, ως γνωστόν , κατέβαλλε κάθε προσπάθεια για να αποτρέψει την εμπλοκή των γερμανών στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Στην ελληνοβρετανική σύσκεψη κορυφής της 15ης Ιανουαρίου 1941 ( Γεώργιος Β΄, Παπάγος,Ουέιβελ. Ουίλσον κλπ) (1) ο Μεταξάς δια του Παπάγου απέρριψε την αποστολή βρετανικού εκστρατευτικού σώματος στην Ελλάδα για να μην προκαλέσει τους γερμανούς, ενώ δήλωσε κατηγορηματικά την προσήλωση του στην ελληνοβρετανική φιλία και συνεργασία.(2)
Αυτές τις μέρες, με την ευκαιρία των 70 χρόνων από το τέλος του Άρη Βελουχιώτη, το διαδίκτυο γέμισε αναφορές. Όσες έτυχε να δω είναι αμιγώς θεολογικού τύπου (δοξολογικές), οι συντάκτες τους δεν διανοούνται καν να προσεγγίσουν τον Άρη σαν αυτό που ήταν: ένα σύνολο από τραγικές αντιθέσεις, συμπυκνωμένες στο ίδιο πρόσωπο. Οι αναρτήσεις της καλύβας με θέμα τον Άρη (και τα εκατοντάδες συνοδά σχόλια) νομίζω ότι βοηθούν πολύ περισσότερο στην κατανόηση της αλήθειας, της προσωπικής και της ιστορικής. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Ο οικονομικός δωσιλογισμός (αλλά και η «απλή» αισχροκέρδεια) κατά τη διάρκεια της Κατοχής δεν έχει ακόμα αναδειχτεί ως βασικό στοιχείο για τις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες που συνέβησαν τότε. Κι όμως, είναι ένα από τα κλειδιά για την κατανόηση εκείνης της, άγνωστης στη βαθύτερη ουσία της, περιόδου.
Στο site του Χριστόφορου Βερναρδάκη εντοπίσαμε μιαν αναδημοσίευση που έκανε ο ίδιος ενός κειμένου του ιστορικού Νίκου Σκολπάκη που περιγράφει την κατοχική ληστρική συσσώρευση μέσα από τις διαφημίσεις και το life style της εποχής. Δημοσιεύθηκε στην ΑΥΓΗ, 27/10/2013, πάνω απο έναν χρόνο πρίν, αλλά είναι άκρως επίκαιρο και αξίζει να διαβαστεί. Food for thought αλλά και μάθημα ιστορίας πολύ χρήσιμο -ειδικά στην δύσκολη αυτή εποχή που περνάει ο τόπος.
«Κι έβγαλε από την τσέπη του πανταλονιού ένα όγκο τσαλακωμένων χιλιάρικων που έριξε με αδιαφορία στον ταμία για να κρατήσει μόνος του το αντίτιμο του εισιτηρίου. Σάς χρειάζεται μήπως το επισκεπτήριο του κυρίου; Είσθε αρκετά ευφυείς για να τον αναγνωρίσετε. Παιδί της εποχής. Πολλά βγάζει, πολλά τρώει. Αλλά δεν τρώγονται. Πέντε-πέντε κουβαλά στο θέαμα τα τρωκτικά, διπλές μερίδες κρέατος παραγγέλνει στην κοσμική ταβέρνα που έγινε κέντρο του, τρυπητό χιλιάρικο κολλά στο μέτωπο του ντιζέρ, όταν βρει τον σφυγμό του ο καλλιτέχνης και πάλι δεν εξαντλούνται τα κέρδη. Πιο ζωηρές είναι οι εικόνες στα κτηματομεσιτικά. Η πελατεία εκεί προσέρχεται με τα βαλιτσάκια στο χέρι».
Διαβάζουμε το TVXS, σε άρθρο με τίτλο «η παραπεταμένη απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης»:
Την 1η Σεπτεμβρίου οι εκπρόσωποι της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας (ΟΜΜ) του ΕΛΑΣ και της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης Θεσσαλονίκης-Αιγαίου υπογράφουν στο Λειβάδι Χαλκιδικής στρατιωτικό σύμφωνο. Με το σύμφωνο αυτό ο ΕΛΑΣ φέρεται να αναλαμβάνει τη δέσμευση να μην εμποδίσει την υποχώρηση του γερμανικού στρατού και η γερμανική πλευρά να δεσμεύεται στο να διατάξει την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας από τη Θεσσαλονίκη, την οποία στη συνέχεια θα παραδώσει στον Εφεδρικό ΕΛΑΣ και στο ΕΑΜ.
Και παρακάτω:
Στις αρχές Οκτωβρίου, όμως, οι Γερμανοί -σε προφανή υλοποίηση του συμφώνου του Λειβαδιού- διατάσσουν τον αιμοσταγή Δάγκουλα και κατόπιν τα τμήματα του ΕΕΣ να απομακρυνθούν από την πόλη.
Συνεπώς ο συγγραφέας του άρθρου δέχεται ως ιστορικό γεγονός ότι:Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Βρίσκεται στη Λεωφόρο Στρατού, απέναντι από το Γ’ Σώμα. Το αποκαλώ «άγνωστο» γιατί το ανακάλυψα πρόσφατα… τυχαία, παρόλο που έχω περάσει αμέτρητες φορές με το αυτοκίνητο από κει. Μου έκανε εντύπωση η «αφιέρωση»:
Πέρα από τις μεγάλες και αρκετά γνωστές στο ευρύ κοινό ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις της Κατοχής όπως το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ του Άρη Βελουχιώτη, ο ΕΔΕΣ του Ζέρβα και η ΕΚΚΑ του Δημήτριου Ψαρρού, υπήρχαν και διάφορες μικρές οργανώσεις, των οποίων η δράση εναντίον των κατακτητών δεν αναφέρεται στα ιστορικά βιβλία. Ελάχιστοι συγγραφείς θέλησαν να αφιερώσουν έστω μια παράγραφο σε αυτές. Αποφασίσαμε λοιπόν να ψάξουμε συστηματικά σε διάφορες πηγές και να συγκεντρώσουμε όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσαμε για την άγνωστη ιστορία και δράση αυτών των οργανώσεων που έμειναν στην αφάνεια, αλλά που δεν πρέπει να τις ξεχνάμε. Ξεκινάμε λοιπόν το ιστορικό μας ταξίδι.
Δημοσιεύματα σχετικά με το θέμα των δοσιλόγων έβλεπαν συχνά το φως στη διάρκειατης 5ετίας μεταξύ 1945-5060 , ώσπου τον Απρίλιο του 1950 δημοσιεύτηκε η είδηση της διαλύσεως της Υπηρεσίας Δοσιλόγων του Εφετείου Αθηνών και δημοσιεύτηκε απολογισμός του έργου της από τον οποίο καθίσταται σαφές ότι υπήρξε διάθεση συγχώρησης και απαλλαγής πολλών ενόχων. Από τους 25.000 κατηγορουμένους που είχαν συρθεί στη δικαιοσύνη μετά από 6.442 μηνύσεις, είχαν καταδικαστεί 350! Σε πανελλήνια μάλιστα κλίμακα, στις 31-3-1950,σε σύνολο 21.915 καταδίκων στις φυλακές, υπήρχαν 96 δοσίλογοι! Αλλού μάλιστα δινόταν ο αριθμός των 30.000 προδοτών, απ’ τους οποίους είχε καταδικαστεί και φυλακιστεί το 1,3%63. Την επόμενη χρονιά οι αριθμοί των καταδίκων και υποδίκων δοσιλόγων ήταν ακόμη μικρότεροι 64.
Κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα χιλιάδες παιδιά μεταφέρθηκαν στην Αυστραλία όπως υποστηρίζει η καθηγήτρια Ιστορίας του Πανεπιστημίου Μελβούρνης, Τζόι Δαμούση.
Την ερχόμενη Παρασκευή, η Ελληνοαυστραλή καθηγήτρια θα δώσει διάλεξη με θέμα «Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος και Παιδιά Πρόσφυγες στην Αυστραλία: Ψυχρός Πόλεμος και Αυστραλιανός Διεθνισμός» στο πλαίσιο της σειράς Σεμιναρίων Ελληνικής Ιστορίας και Πολιτισμού που προσφέρει η Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης.
Η Αυστραλία ήταν βασικό μέλος στα Ηνωμένα Έθνη εκείνη την περίοδο και συμμετείχε ενεργά στην αντιμετώπιση του θέματος αυτού, προκειμένου να επανενωθούν τα παιδιά με τους γονείς τους, πολλοί από τους οποίους είχαν μεταναστεύσει στην Αυστραλία μετά τον πόλεμο.
Από τον Κώστα Σκολαρίκο*
Το πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης και της ταξικής σύγκρουσης 1946-1949
Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, αρχικά υπό τη σκέπη του βασιλιά και με τη στήριξη του βρετανικού ιμπεριαλισμού (1944) και, στη συνέχεια, με τη συνδρομή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού (1947), συνενώθηκαν οι αντιμαχόμενες φατρίες του αστικού πολιτικού κόσμου, μπροστά στον κίνδυνο της απώλειας της καπιταλιστικής εξουσίας. Βασιλικοί και αντιβασιλικοί, δωσίλογοι και διαφυγόντες στο Λονδίνο και στο Κάιρο (μετά την επιβολή της τριπλής φασιστικής Κατοχής), πρώην μέλη αστικών αντιστασιακών οργανώσεων και Ταγματασφαλίτες, «δεξιοί» και «κεντρώοι» κοκ. ξεπέρασαν τις παλαιότερες διαμάχες τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον εσωτερικό ταξικό εχθρό. Και αυτό διότι η ΕΑΜική Αντίσταση, με εμπνευστή και πρωτοστάτη το ΚΚΕ, είχε κατορθώσει να συνενώσει στις μαζικές οργανώσεις που καθοδηγούσε μεγάλα τμήματα της εργατικής τάξης και του φτωχού λαού, είχε δημιουργήσει το δικό της στρατό (ΕΛΑΣ) και τη δική της Πολιτοφυλακή, εγκαθιδρύοντας στα απελευθερωμένα εδάφη λαογέννητους θεσμούς διοίκησης, εκπαίδευσης και δικαιοσύνης και αμφισβητώντας εκ των πραγμάτων τη μεταπολεμική προοπτική αποκατάστασης της αστικής εξουσίας.
Του Σάκη Μουμτζή
Φέτος συμπληρώνονται 65 χρόνια από την λήξη του εμφυλίου πολέμου. Στο χώρο της ιστοριογραφίας τομή αποτελεί η πρόσβαση στα αρχεία των πρώην Σοσιαλιστικών χωρών, που αποκαλύπτει το μέγεθος της παντοειδούς βοήθειας που προσέφεραν αυτές οι χώρες στο ΚΚΕ και στον στρατό του, τον Δ.Σ.Ε., κάτι που με ιδιαίτερη και ευεξήγητη φροντίδα αποσιωπούν ή υποβαθμίζουν οι ιστοριογράφοι της αριστεράς. Το άνοιγμα των συγκεκριμένων αρχείων ενισχύει σημαντικά το ερμηνευτικό σχήμα της λεγόμενης «αναθεωρητικής σχολής», επιβεβαιώνοντας πλήρως τον ιστορικό λόγο των νικητών του εμφυλίου πολέμου.
Θα προσπαθήσω να καταγράψω την συγκρότηση του ιστορικού λόγου των νικητών και των ηττημένων, διευκρινίζοντας για ακόμη μία φορά, πως το τόξο των νικητών περιελάμβανε όλο το φάσμα των πολιτικών δυνάμεων, εκκινώντας από τις παρυφές των σοσιαλιστών και καταλήγοντας στην άκρα δεξιά, με βασικό κορμό τα δύο μεγάλα κόμματα του αστικού στρατοπέδου, τους Λαϊκούς και τους Φιλελεύθερους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Σάκης Μουμτζής
Όσο ο εθνικός στρατός αδυνατούσε να δώσει τέλος στον Εμφύλιο πόλεμο, τόσο ο εκνευρισμός μεγάλωνε στα ανώτερα κλιμάκιά του και η ανασφάλεια στους πολίτες. Η ανώτατη στρατιωτική ηγεσία, πίστευε, όπως αποδείχθηκε αφελώς, ότι με την επιχείρηση «Τερμινους», της άνοιξης του 1947 θα «τελείωνε με τον συμμοριτισμό». Εξίσου αφελώς πίστευε το καλοκαίρι του 1948, ότι μέσα σε 24 ώρες θα περικύκλωνε τον Δ.Σ.Ε. στο Γράμμο,με τη συνένωση δύο λαβίδων από τον Βορρά και τη Δύση, κατά μήκος των αλβανικών συνόρων. Ως γνωστόν, η πλέον εμβληματική φυσιογνωμία των εμφύλιων συγκρούσεων 1943-1949 στρατηγός Θρ. Τσακαλώτος, αυτό το σχέδιο το χαρακτήρισε ως «νηπιώδες». Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
ΙΙΙ.- Οπλίται Γ’. κατηγορίας
α) Δια συστηματικού τρόπου επετεύχθησαν:
Η απομάκρυνσις από τας Μονάδας του Στρρατού και Εθν/ράς παντός υπόπτου στοιχείου υποσκάπτοντος την πειθαρχίαν και την συνοχήν του Στρατεύματος και η συγκέντρωσίς των εις την Μακρόνησον, της Αμερικανικής Αποστολής αναλαβούσης την δαπάνην της διατροφής των επιπλέον του κανονικού Στρατού.
Εν τη νήσω ταύτη ωργανώθησαν 3 Τάγματα και έν Κέντρον παρουσίας Αξ/κών Γ’. Κατηγορίας αναδειχθέντα εις πρότυπα σχολεία αναμορφώσεως και εξαγνισμού Ελληνοπαίδων.
Χάρις εις την συντελεσθείσαν και συντελουμένην υπέροχον εργασίαν συνεκροτήθη εξ’ Οπλιτών της Μακρονήσου ανανηψάντων το 596 Τ. Πεζικού όπερ μετά σχετικήν εκπαίδευσιν έλαβαν μέρος εις τας επιχειρήσεις Ρούμελης – Γράμμου με αρίστην απόδοσιν.- Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
α) Δια συστηματικού τρόπου επετεύχθησαν:
Η απομάκρυνσις από τας Μονάδας του Στρρατού και Εθν/ράς παντός υπόπτου στοιχείου υποσκάπτοντος την πειθαρχίαν και την συνοχήν του Στρατεύματος και η συγκέντρωσίς των εις την Μακρόνησον, της Αμερικανικής Αποστολής αναλαβούσης την δαπάνην της διατροφής των επιπλέον του κανονικού Στρατού.
Εν τη νήσω ταύτη ωργανώθησαν 3 Τάγματα και έν Κέντρον παρουσίας Αξ/κών Γ’. Κατηγορίας αναδειχθέντα εις πρότυπα σχολεία αναμορφώσεως και εξαγνισμού Ελληνοπαίδων.
Χάρις εις την συντελεσθείσαν και συντελουμένην υπέροχον εργασίαν συνεκροτήθη εξ’ Οπλιτών της Μακρονήσου ανανηψάντων το 596 Τ. Πεζικού όπερ μετά σχετικήν εκπαίδευσιν έλαβαν μέρος εις τας επιχειρήσεις Ρούμελης – Γράμμου με αρίστην απόδοσιν.- Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Σάκης Μουμτζής
Για την μάχη του Κιλκίς (Σάββατο 4 Νοεμβρίου 1944) έχουν γραφεί σχεδόν τα πάντα. Το μόνο που μένει ανοικτό είναι οι αριθμοί. Δηλαδή πόσοι ήταν οι ένοπλοι αντικομμουνιστές, πόσες οι επιτιθέμενες δυνάμεις του ΕΛΑΣ, πόσοι οι νεκροί εκατέρωθεν κατά τη δεκάωρη περίπου μάχη και πόσοι αιχμάλωτοι αντικομμουνιστές εκτελέστηκαν τις επόμενες ημέρες σε διάφορα σημεία της πόλης του Κιλκίς, αλλά και σε γύρω χωριά (Μεταλλικό). Επειδή οι αποκλίσεις είναι μεγάλες, δεν θα εμπλακώ σε τέτοια συζήτηση. Επίσης, θεωρώ επαρκώς εξαντλημένη την παράθεση των πραγματολογικών στοιχείων της μάχης.
Έτσι θα προσπαθήσω να κάνω μια συγκριτική ανάλυση γεγονότωνκαι καταστάσεων μεταξύ των δυο πολύνεκρων συγκρούσεων: αυτής του Κιλκίς και των συγκρούσεων που έγιναν στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο, το Σεπτέμβριο του 1944. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
13 κείμενα οχτώ συγγραφέων για τον Εμφύλιο που δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά στην καλύβα (πλην ενός).
Σάκης Μουμτζής
Ως γνωστό τη νύχτα της 9ης προς τη 10η Ιουλίου 1947, οι διωκτικές αρχές συνέλαβαν στην Αθήνα και στον Πειραιά περίπου 4.000 στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Τις επόμενες ημέρες συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν και στη Θεσσαλονίκη, καθώς και σε άλλα αστικά κέντρα, έτσι ώστε τελικά ο συνολικός αριθμός των συλληφθέντων Αριστερών να προσεγγίζει τις 7.000-8.000.
Ας δούμε το πολιτικό πλαίσιο και το στρατιωτικό περιβάλλον που επικρατούσε στη χώρα, για να αντιληφθούμε καλύτερα την πολιτική λειτουργία των συλλήψεων του Ιουλίου 1947. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
του ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ
Ενώ ακόμα διαρκούσε ο Εμφύλιος Πόλεμος, η πλευρά των μετέπειτα νικητών, παρουσίασε την δική της εκδοχή για τις περιόδους των εμφύλιων συγκρούσεων, που ήταν η θεωρία των «Τριών γύρων». Η άλλη πλευρά –αρκετά αργότερα- προσπάθησε να την αμφισβητήσει, τονίζοντας την πτυχή της Εθνικής Αντίστασης και της «Λευκής Τρομοκρατίας», για να αποδείξει ότι το ΚΚΕ ποτέ δεν είχε την πρόθεση κατάληψης της εξουσίας.
Πριν προχωρήσω στην ανάπτυξη του θέματος, κρίνω σκόπιμο να αναλύσω την έννοια της περιοδολόγησης, ώστε να γίνει έτσι κατανοητή η ιδεολογική της λειτουργία αλλά και η θέση της στη συγκρότηση των ερμηνευτικών σχημάτων. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
του ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ
Ένα σημαντικό μέρος των ιστοριογράφων του Εμφυλίου Πολέμου –κυρίως αυτό που ερμηνεύει τα γεγονότα από την οπτική της Αριστεράς– αρχίζει την αφήγησή του από τη Συμφωνία της Βάρκιζας και μετά.
Είναι προφανές ότι το ερμηνευτικό σχήμα που συγκροτούν αυτοί οι ιστορικοί, αδυνατεί να ερμηνεύσει νοημόνως το φαινόμενο που αποκλήθηκε «Λευκή Τρομοκρατία». Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
του ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ
Όταν αναφερόμαστε στο Δημοκρατικό Στρατό και στον τρόπο που πύκνωνε τις γραμμές του, χρησιμοποιούμε τις περισσότερες φορές την έκφραση «βίαιη στρατολογία». Γύρω από αυτόν τον όρο έχουν προκύψει εντάσεις, επειδή μερίδα ιστορικών τον θεωρεί ιδεολογικά φορτισμένο. Συγχρόνως, οι ίδιοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι η χρήση αυτού του όρου δεν βοηθά να κατανοήσουμε τη φύση του αγώνα που διεξήγε ο Δ.Σ.Ε.
Μια «κλασσική» προσέγγιση στο φαινόμενο του δωσιλογισμού – και κάποιες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.
Ο δωσιλογισμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με δύο μορφές, εκείνη των κυβερνήσεων Quisling και των μηχανισμών του μεταξικού κράτους που οι Γερμανοί βρήκαν και χρησιμοποίησαν και εκείνη των «Ταγμάτων Ασφαλείας». Τα μέλη τους εντάχθηκαν στις στρατιωτικές δυνάμεις κατοχής, συμμετείχαν σε μαζικά αντίποινα και ο απροκάλυπτος σκοπός τους ήταν να πατάξουν κάθε αριστερή αντιστασιακή δραστηριότητα η οποία για τις αρχές κατοχής ήταν συνώνυμη με τον σλαβοκομμουνισμό και συνεπώς αντεθνική.Του Βασίλη Παππά
Παρακρατικές οργανώσεις της δεξιάς υπήρχαν στην Ελλάδα πολύ πριν τον πόλεμο του 40 και την κατοχή. Καταρρίπτεται λοιπόν το επιχείρημα των νεοϊστορικών (του νέου ιστορικού κύματος) που επιχειρεί να ερμηνεύσει το φαινόμενο στηριζόμενο στις τοπικές αντινομίες και διαμάχες μεταξύ δεξιών και αριστερών ένοπλων οργανώσεων με τοπικά χαρακτηριστικά. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Αυθαίρετα, ίσως, νομίζω ότι το νήμα πρέπει ν’ αρχίσει να ξετυλίγεται από τα 1876, με την περίφημη «σφαγή των προξένων» την οποία ακολούθησε η εκτέλεση με απαγχονισμό στην πλατεία Ελευθερίας έξι ενόχων επιλεγμένων από την οθωμανική πλέμπα της πόλης – ενώ οι πραγματικοί ένοχοι, πρωτίστως οι ηθικοί αυτουργοί της, σημαίνοντα πρόσωπα της κυρίαρχης Οθωμανικής κοινότητας, παρέμειναν στο απυρόβλητο (1)
Η επόμενη διάσημη δολοφονία, του βασιλιά Γεωργίου Α’, έγινε στα 1913, ενώ η Θεσσαλονίκη ήταν πλέον πόλη του Βασιλείου της Ελλάδος (2).Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Τον κίνδυνο «να φτάσουμε σε εμφύλιο πόλεμο νοοτροπιών, αισθημάτων, απόψεων» εξήρε ο συγγραφέας και ακαδημαϊκός κ. Θανάσης Βαλτινός. Προσέθεσε μάλιστα ότι στην τρέχουσα κατάσταση, αν και έχουν αλλάξει εντελώς οι συνθήκες σε σχέση το παρελθόν, ο κίνδυνος είναι ορατός για να πέσουμε σε μια κατάσταση εσωτερικού εμφυλίου πολέμου.
Μιλώντας στο in.gr, στα πλαίσια εκδήλωσης που διοργάνωσε το Φόρουμ για την Κηφισιά στην «Πινακοθήκη Κουβουτσάκη», για την παρουσίαση του συγγραφικού του έργου, ο κ. Bαλτινός αποκάλυψε ότι έχει «τελειώσει» συγγραφικά με το ζήτημα του εμφυλίου πολέμου και εξέφρασε την ελπίδα του οι Έλληνες να μην πέσουν σε μια παγίδα φαγωμάρας που δημιουργεί αδιέξοδα και καταστροφές και οδηγεί σε γκρεμούς. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Όποιος νομίζει ότι το «βαθύ» κόμμα των επαγγελματιών επαναστατών χώνεψε ποτέ τον ΕΛΑΣ και τη δράση του κάνει λάθος. Η γνώμη που είχε για τον ΕΛΑΣ το κομματικό απαράτ σκιτσάρεται με απόλυτη ευκρίνεια από τον Κώστα Καραγιώργη, το alter ego του Νίκου Ζαχαριάδη μέχρι… λίγο πριν την ήττα, που σήμαινε και τη δική του εξόντωση, σε μια επιστολή του προς τον Ζαχαριάδη, γραμμένη στις 17 Ιουνίου 1948 (1), από την οποία παραθέτω τα σημεία που έχουν σχέση με το θέμα.
Γράφει ο Καραγιώργης: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Τα τελευταία χρόνια η μελέτη για τη δεκαετία του 1940 έχει προχωρήσει πολύ. Ως εκ τούτου, έχουμε πια μια αρκετά καλή εικόνα για τα γεγονότα, τα αίτια, τις συνέπειες, τις υλικές καταστροφές, τις μάχες σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο. Πέρα, όμως, από τα ίδια τα γεγονότα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναπαραστάσεις τους. Ο τρόπος δηλαδή που χρησιμοποιήθηκαν και μνημονεύτηκαν αργότερα, από κόμματα και παρατάξεις από τους νικητές και τους ηττημένους. Πολύ γρήγορα, και πριν ακόμη τελειώσει ο Εμφύλιος πόλεμος η δεκαετία του 1940 αποτέλεσε πεδίο ανταγωνισμού για την κατοχύρωση ενός αξιοποιήσιμου, στο παρόν και στο μέλλον, παρελθόντος. Από την πληθώρα των γεγονότων οι αντίπαλες παρατάξεις, έσπευσαν να κατοχυρώσουν μια αξιοποιήσιμη εκδοχή τους, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μετά το 1949. Της Ελένης Πασχαλούδη
Όπως έγραφε ο J. Plumb[1] σε κρίσιμες περιόδους, «το παρελθόν έχει τόση σημασία, ώστε γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης και πρέπει να κατακτηθεί με αγώνα, όπως ακριβώς και το παρόν». Μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου η ανασυγκρότηση του μετεμφυλιακού κράτους, η παγίωση της διαιρετικής τομής της εθνικοφροσύνης, αλλά και η επιβίωση όσων ανήκαν στην παράταξη των ηττημένων χρειάζονταν ένα βέβαιο και αξιοποιήσιμο παρελθόν. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Μια πραγματικά μεγάλη συλλογή πηγών και απόψεων (δε λείπει και μια παραπομπή σε ποστ της καλύβας). Για τη χρονολόγηση, βέβαια, τα έχουμε συζητήσει διεξοδικά – ο Εμφύλιος είναι 1943-49 (επισήμως, δηλαδή με απόφαση της Βουλής, 1944-49).
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά περιστατικά του Δεκέμβρη. Στο άρθρο εξιστορούνται οι βασικές λεπτομέρειες – αν και όλο και κάτι μπορεί να προστεθεί.
Για τον Δεκέμβρη του ’44 αιωρείται ακόμη, ύστερα από τόσα χρόνια, ένα διπλό ερώτημα: Αν το ΚΚΕ σκόπευε να καταλάβει δυναμικά την εξουσία, γιατί δεν το έκανε τότε που μπορούσε να το κάνει, όταν δηλαδή, αποχωρώντας οι Γερμανοί, απελευθέρωναν τη χώρα; Και αν ο σκοπός του δεν ήταν η δυναμική κατάληψη της εξουσίας, τι το έκανε ν’ αλλάξει γνώμη για να το επιχειρήσει τον Δεκέμβρη του ’44 στην πιο ακατάλληλη στιγμή και από πιο δυσχερή θέση; Ερωτήματα στα οποία οι ερευνητές των ιστορικών εκείνων στιγμών δεν έχουν δώσει μια ενιαία απάντηση, κυρίως για τη βεβαιότητα με την οποία η τότε ηγεσία του ΚΚΕ οδηγούσε το όλο κίνημα στην ήττα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Ένα ιστορικό ντοκουμέντο του οποίου σχεδόν κάθε φράση απαιτεί σχολιασμό… Η προσεκτική του ανάγνωση φωτίζει πλευρές της ιδεολογικής και πολιτικής συγκρότησης του ομιλητή και τις απόψεις που επικρατούσαν τότε στο χώρο του ΚΚΕ για τα μεγάλα επίκαιρα θέματα (πόλεμος του ’40-41, πολιτειακό, σχέσεις με Άγγλους κλπ). Ιδιαίτερο όμως ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο ο Βελουχιώτης αναφέρεται σε θέματα που τον αφορούν άμεσα, όπως η υπόθεση Μαραθέα, ο κατοχικός εμφύλιος και οι συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με την «αντίδραση», η τύχη μεγάλου μέρους των ΤΑ της Πελοποννήσου κ.α.π. Υπενθυμίζω την ημερομηνία της ομιλίας: 19 Οκτωβρίου 1944. Λίγες εβδομάδες πριν το Δεκέμβρη, ο οποίος τα άλλαξε όλα.
 |
| Άρης Βελουχιώτης |
ΓΙΑΤΙ ΑΓΩΝΙΣΤΗΚΑ.
Αδέλφια, Έλληνες και Ελληνίδες της Λαμίας και της περιοχής της!
Από μέρους του Γενικού Στρατηγείου του Ε.Λ.Α.Σ, σας φέρω τους πιο θερμούς χαιρετισμούς.
Όπως βλέπετε, πρόκειται «να βγάλω λόγο». Μα ο λόγος μου αυτός δεν θα μοιάζει καθόλου με τους λόγους που γνωρίσατε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ ούτε πως θα σας φτιάξω γεφύρια ή ποτάμια, όπως σας υποσχόντουσαν πως θα σας φέρουν οι παλιοί κομματάρχες. Ούτε και θα σας τάξω λαγούς με πετραχήλια. Δεν επιδιώκω ν’ αποσπάσω επαίνους για τη ρητορική μου δεινότητα. Επιδιώκω απλώς ν’ ακούσετε αυτά που θα σας πω. Προσέξτε. Θ’ αρχίσω σαν τα παραμύθια: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
«Έκοψαν» τραγούδι για τον Βελουχιώτη σε σχολική γιορτή
«Χαμός» έγινε σε σχολική γιορτή στον Πύργο Ηλείας, όταν ο διευθυντής, ύστερα από παρέμβαση γονέα, απαγόρευσε στην καθηγήτρια μουσικής να διδάξει στη χορωδία του σχολείου ρεμπέτικο τραγούδι του Μπαγιαντέραπου μιλούσε για τον Άρη Βελουχιώτη.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ilialive.gr, ενώ η συγκεκριμένη καθηγήτρια μουσικής προετοίμαζε μαζί με τους μαθητές της τα τραγούδια που θα παρουσίαζε η χορωδία στην επετειακή εκδήλωση του σχολείου, ο διευθυντής την κάλεσε και ζήτησε από την μουσικό, να… αφαιρέσει το ρεμπέτικο «Να’ ναι γλυκό το βόλι» του Μπαγιαντέρα από τα τραγούδια που έχουν επιλεγεί, κατόπιν προτροπής ενός γονέα του σχολείου που είπε ότι το παιδί του δεν θέλει να λέει τραγούδια που μιλάνε για τον Άρη Βελουχιώτη και τους αντάρτες. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Για τις απαρχές της ΟΠΛΑ γράφει ο Ιάσονας Χανδρινός, το βιβλίο (1) του οποίου αποτελεί τη βασική πηγή για το παρόν ποστ:
Όταν το 1943 η αλλαγή στη στοχοθεσία του Κόμματος επέβαλε τη συγκρότηση ομάδων περιφρούρησης, δρομολογήθηκε η μετάβαση από το «περιφρουρητικό» στο «τιμωρητικό». Ήταν το καθοριστικό άλμα από την περιφρουρούμενη μαζικότητα στην ατομική τρομοκρατία (…) Οι διαθέσιμες πηγές δεν μας επιτρέπουν να τοποθετήσουμε την ύπαρξη της οργάνωσης ως συγκροτημένου σχήματος πριν από το φθινόπωρο του 1943.
Στην πρώτη (;) προκήρυξη της ΟΠΛΑ, αναφέρεται χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
(Δε μπορεί, την έχουν ματιάσει την Ιστορία της ΣΤ’ Δημοτικού…)
| Ο ΣΥΡΙΖΑ, η Αντίσταση και τα Δεκεμβριανά |
| Του Απόστολου Λακασά |
| Συμψηφισμός αντί συνωστισμού; Μάλλον ο «συμψηφισμός» θα είναι είναι μία από τις… hot λέξεις της κριτικής που θα δεχθεί το νέο βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού, το οποίο θα λάβει τη θέση του βιβλίου της Μαρίας Ρεπούση και των συνεργατών της, το οποίο απεσύρθη το 2008.Σε ερώτηση που κατέθεσαν στη Βουλή, εννέα βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κατηγορούν τον επικεφαλής της συγγραφικής ομάδας του νέου βιβλίου, ομότιμο καθηγητή του ΑΠΘ Ιωάννη Κολιόπουλο, ότι το βιβλίο έχει ιστορικά ατοπήματα. Και η ερώτηση των 9 κρίνει ως σοβαρότερο ατόπημα «αυτό που αποδίδει την ίδρυση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ σε πρωτοβουλία των Αγγλων. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου » |
Ο Εμφύλιος 1943-49 άφησε βαθύ το αποτύπωμά του και στα τραγούδια. Τα δημοτικά (που τραγουδούσε ακόμα η επαρχία) αλλά και ρεμπέτικα. Αναλογικά πολύ περισσότερα τραγούδια για τον Εμφύλιο υπάρχουν στο λεγόμενο έντεχνο λαϊκό τραγούδι, από τη δεκαετία του ’60 και μετά. Εδώ θα περιοριστούμε στα ρεμπέτικα του Εμφυλίου.
Διαβάζοντας τους στίχους αρκετών δεκάδων τραγουδιών διαπίστωσα ότι μπορούν να καταταχθούν, αδρά, σε τρεις κατηγορίες: στα αριστερά (τα περισσότερα), σ’ εκείνα που αποδίδουν τον πόνο χωρίς ετικέτα και στα δεξιά (τα λιγότερα – όλα στην τελευταία φάση του Εμφυλίου). Όπως θα δούμε στη συνέχεια, υπάρχουν συνθέτες με τραγούδια στις δύο πρώτες κατηγορίες (πχ ο Τσιτσάνης) αλλά και άλλοι με αριστερά και στη συνέχεια με δεξιά ρεμπέτικα! (πχ ο Μπακάλης). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου